Àwọn Kóòdù Orílẹ̀-èdè Ní Àlàyé: ISO 3166 àti Kóòdù Ìpè Kárí Ayé
Kóòdù orílẹ̀-èdè jẹ́ àmì kúkúrú tí ó dúró fún orílẹ̀-èdè kan kí àwọn ẹ̀rọ, nẹ́tíwọ̀ọ̀kì, àti ètò tẹlifóònù má bàa nílò láti fohùnṣọ̀kan lórí bí a ṣe kọ orúkọ náà. Lẹ́yìn àwọn àmì lẹ́tà méjì tí o rí lójoojúmọ́ ni ẹbí kóòdù méjì tí ó ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí ó rọrùn láti dàrú wà: ìlànà ISO 3166 tí Àjọ Àgbáyé fún Ìlànà (International Organization for Standardization) ń bójútó, àti àwọn kóòdù ìpè tẹlifóònù tí Àjọ Àgbáyé fún Ìbánisọ̀rọ̀ (International Telecommunication Union) ń ṣàkóso. Wọ́n dà bí ara wọn, wọ́n sábà máa ní orúkọ kan náà, ṣùgbọ́n a ń ṣàkóso wọn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ tí a sì ń lò wọ́n fún nǹkan tí ó yàtọ̀ pátápátá.
ISO 3166: alpha-2, alpha-3 àti nọ́mbà
ISO 3166-1 ń tọ́ka àwọn kóòdù mẹ́ta tí ń bá ara wọn rìn fún orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbègbè tí ó dá lórí orílẹ̀-èdè mìíràn. Kóòdù alpha-2 jẹ́ lẹ́tà méjì, ó sì ni kóòdù gbogbogbò tí a máa ń lò: US fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, GB fún United Kingdom, DE fún Jámánì, JP fún Japan, BR fún Brazil. Kóòdù alpha-3 jẹ́ lẹ́tà mẹ́ta tí ó sì dà bí orúkọ orílẹ̀-èdè náà gan-an, èyí tí ó jẹ́ kí ó rọrùn fún ènìyàn láti dá mọ̀: USA, GBR, DEU, JPN, BRA. Kóòdù numeric-3 jẹ́ nọ́mbà oní-dígítì mẹ́ta bí i 840 fún US, 826 fún UK tàbí 276 fún Jámánì. Àwọn nọ́mbà wọ̀nyí ń bá ẹ̀ka Ìṣirò Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé (United Nations Statistics Division) mu, wọ́n sì ní àǹfààní kan tí kò fi bẹ́ẹ̀ hàn gedegbe: kò sí lẹ́tà Latin nínú wọn, nítorí náà wọ́n ń ṣiṣẹ́ bákan náà ní àwọn ètò Arábíà, Ṣáínà, tàbí Cyrillic níbi tí a ti nílò àmì tí kò gbára lé ètò-ìkọ̀wé kan pàtó.
Kì í ṣe pé wọ́n lè fi ọ̀kan rọ́pò òmíràn ní gbogbo ìgbà, ṣùgbọ́n irú ìṣẹ̀lẹ̀ ni ó ń pinnu èyí tí a ó lò. Àdírẹ́sì ayélujára ń lo alpha-2, agbègbè tí ẹ̀rọ ìwé-ìrìnnà ka ní ẹ̀rọ ń lo alpha-3, dátà tí ń kọjá ọ̀pọ̀lọpọ̀ èdè lè fẹ́ràn numeric. Mímọ ẹbí wo ni kóòdù kan wà nínú sábà máa fi hàn ọ́ ohun tí ó dá a sílẹ̀.
Níbi tí àwọn kóòdù orílẹ̀-èdè ISO ti ń farahàn
Bí o bá bẹ̀rẹ̀ sí wo, àwọn kóòdù alpha-2 wà níbi gbogbo. Àwọn àyà orí ilẹ̀-orílẹ̀-èdè (ccTLDs) bí i .fr, .ca, .de àti .jp ni a mú wọ́n jáde tààrà láti inú ISO 3166-1 alpha-2, ìdí nìyí tí .uk fi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àìṣedéédéé àdámọ̀, nítorí kóòdù ISO ní ti gidi jẹ́ GB. Àwọn àmì agbègbè (locale) tí sọ́fítíwáà àti àwọn ojú ayélujára ń lò ń so èdè pọ̀ mọ́ agbègbè ní ọ̀nà kan náà, bí i en-US, en-GB, pt-BR tàbí fr-CA, kí ìtòlẹ́sẹẹsẹ kan lè yan ọ̀nà ọjọ́, àkọ̀tọ́, àti owó tí ó tọ́.
Àwọn ìlànà owó pẹ̀lú ń gbáralé àwọn kóòdù wọ̀nyí. Àwọn kóòdù owó ISO 4217 ni a máa ń kọ́ láti inú kóòdù alpha-2 orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú lẹ́tà kan fún owó, nítorí náà US pẹ̀lú D fún ni USD, GB pẹ̀lú P fún ni GBP, JP pẹ̀lú Y sì fún ni JPY. Ìbáṣepọ̀ dídára yẹn gan-an ni ó ń mú olùyípadà owó lágbára nígbà tí ó bá ń so àsíá tàbí orílẹ̀-èdè mọ́ ìwọ̀n pàṣípààrọ̀ tí ó tọ́. Àwọn báǹkì náà ń gbáralé alpha-2: àwọn lẹ́tà méjì àkọ́kọ́ nínú IBAN kan jẹ́ kóòdù orílẹ̀-èdè náà, nítorí náà DE ń fi hàn pé àkọọ́lẹ̀ Jámánì ni, FR sì fún ilẹ̀ Faransé. Ìwọ yóò tún rí àwọn kóòdù wọ̀nyí lórí àmì gbígbé, àwọn ìwé kọ́sítọ̀mù, àti àwọn àmì ìforúkọsílẹ̀ ọkọ̀ òfurufú.
Àwọn kóòdù ìpè kárí ayé (àwọn nọ́mbà + náà)
Àwọn kóòdù orílẹ̀-èdè tẹlifóònù jẹ́ ètò tí ó yàtọ̀ pátápátá. Wọ́n jẹ́ àwọn ìṣáájú nọ́mbà tí ó ń pè nígbà tí o bá fẹ́ dé tẹlifóònù ní orílẹ̀-èdè mìíràn, tí a kọ pẹ̀lú àmì àropọ̀ (+) tí ó ń dúró fún ohunkóhun tí ìṣáájú-ìwọlé kárí-ayé nẹ́tíwọ̀ọ̀kì agbègbè rẹ ń lò, tí ó sábà máa jẹ́ 00 ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbáyé tàbí 011 ní North America. Wọ́n ń pín àwọn kóòdù náà sí àgbègbè. North America ń pín kóòdù kan náà, +1, tí ó ń bo Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Kánádà, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè Caribbean. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Áfíríkà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú 2, ọ̀pọ̀lọpọ̀ Yúróòpù pẹ̀lú 3 àti 4, bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn orílẹ̀-èdè tí ó tóbi jù gba àwọn kóòdù oní-dígítì méjì kúkúrú ní ìjímìjí, bí i +44 fún United Kingdom, +49 fún Jámánì, +33 fún Faransé àti +81 fún Japan, nígbà tí àwọn àgbègbè kékeré gba àwọn kóòdù oní-dígítì mẹ́ta lẹ́yìn náà.
A ń kọ́ nọ́mbà kárí-ayé pípé ní ìlà: ìṣáájú-ìwọlé náà, lẹ́yìn náà kóòdù ìpè orílẹ̀-èdè náà, lẹ́yìn náà kóòdù agbègbè tàbí ìlú níbi tí ó bá yẹ, lẹ́yìn náà nọ́mbà ẹni tí ó ń gba ìpè náà. Nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè ń pín +1, +44 sì jẹ́ ti UK nìkan, kóòdù ìpè náà kì í bá kóòdù ISO mu ní ọ̀kan-sí-ọ̀kan. Àìbámu yẹn ni orísun ìdàrúdàpọ̀ tí ó wọ́pọ̀ jùlọ, nítorí náà ó tọ́ láti ṣàyẹ̀wò àwọn ọ̀wọ́n méjèèjì nínú àwọn tábìlì ìtọ́kasí wa dípò kí a rò pé àwọn lẹ́tà náà àti nọ́mbà ìpè náà ń bára wọn mu.
Díẹ̀ tí ó yẹ kí a fi sọ́kàn
Bí o bá kàn máa rántí díẹ̀, jẹ́ kí ó jẹ́ àwọn tí ó wọ́pọ̀ jùlọ: Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà US / USA / 840 àti +1; United Kingdom GB / GBR / 826 àti +44; Jámánì DE / DEU / 276 àti +49; Faransé FR / FRA / 250 àti +33; Japan JP / JPN / 392 àti +81; Ṣáínà CN / CHN / 156 àti +86; Brazil BR / BRA / 076 àti +55. Pẹ̀lú àwọn wọ̀nyí ní ọwọ́, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àpẹẹrẹ ní ìyókù àgbáyé máa bẹ̀rẹ̀ sí í dà bí àwọn ojúmọ̀ mọ́ ọ.
Àwọn ìbéèrè tí ó wọ́pọ̀
Kín ni ìyàtọ̀ láàrin kóòdù alpha-2 àti alpha-3?
Méjèèjì wá láti ISO 3166-1. Alpha-2 jẹ́ kóòdù lẹ́tà méjì (US, GB, DE) tí a ń lò gẹ́gẹ́ bí kóòdù gbogbogbò fún àwọn àyà orí ilẹ̀, agbègbè, àti IBAN. Alpha-3 jẹ́ kóòdù lẹ́tà mẹ́ta (USA, GBR, DEU) tí ó súnmọ́ orúkọ orílẹ̀-èdè náà, tí a sì fẹ́ràn nínú ìwé-ìrìnnà, ẹ̀ka báǹkì, àti ọkọ̀ òfurufú.
Ṣé kóòdù ìpè tẹlifóònù kan náà ni kóòdù ISO?
Rárá. Àwọn kóòdù ìpè bí i +1 tàbí +44 ni Àjọ Àgbáyé fún Ìbánisọ̀rọ̀ ń ṣàkóso fún dídarí ìpè, nígbà tí àwọn kóòdù ISO 3166 ń dá orílẹ̀-èdè mọ̀ fún dátà. Wọ́n jẹ́ ètò tí ó ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí kì í sì í bára wọn mu nígbà gbogbo, nítorí +1 ń bo ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè lẹ́ẹ̀kan náà.
Kí ló dé tí kóòdù United Kingdom fi jẹ́ GB dípò UK?
ISO 3166-1 fún United Kingdom ní GB nítorí pé kóòdù náà ń tọ́ka sí Great Britain ní ìtàn. Àyà orí ilẹ̀ .uk jẹ́ àìṣedéédéé tí ó wà ṣáájú kí ìbámu tí ó le tó tó dé, nítorí náà àdírẹ́sì ayélujára àti kóòdù ISO ìjọba yàtọ̀ sí ara wọn.
Kí ni kóòdù orílẹ̀-èdè oní-nọ́mbà fi ń ṣe?
Kóòdù oní-dígítì mẹ́ta, bí i 840 fún US, ń bá ìṣirò Àjọ Ìṣọ̀kan Àgbáyé mu. Nítorí pé kò ní lẹ́tà Latin, ó gbára lé ètò-ìkọ̀wé tí ó yàtọ̀, ó sì wúlò nínú àwọn ètò tí kì í lo alfabẹ́ẹ̀tì Latin.
Báwo ni àwọn kóòdù ISO ṣe ní í ṣe pẹ̀lú owó?
Àwọn kóòdù owó ISO 4217 sábà máa jẹ́ kóòdù alpha-2 orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú lẹ́tà owó kan, nítorí náà USD, GBP àti JPY gbogbo wọn bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú kóòdù orílẹ̀-èdè wọn. Ìsopọ̀ yìí ni ó ń jẹ́ kí àwọn irinṣẹ́ lè so orílẹ̀-èdè kan mọ́ owó àti ìwọ̀n tí ó tọ́.
Báwo ni mo ṣe lè pe nọ́mbà kárí-ayé?
Pe ìṣáájú-ìwọlé kárí-ayé rẹ (00 ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbáyé, 011 ní North America), lẹ́yìn náà kóòdù ìpè orílẹ̀-èdè náà, lẹ́yìn náà kóòdù agbègbè tàbí ìlú bí ó bá yẹ, lẹ́yìn náà nọ́mbà ẹni tí ó ń gba ìpè náà ládùúgbò.