Ìwádìí DNS: kà àwọn àkọsílẹ̀ oríkì kankan nínú brawsà rẹ
Gbogbo ìgbà tí o bá tẹ oríkì kan sínú brawsà rẹ, ohun kan gbọ́dọ̀ yí orúkọ náà padà sí nọ́mbà tí ẹ̀rọ lè dé bá. Ohun náà ni DNS, Domain Name System. Àwọn ènìyàn ń pè é ní ìwé àdírẹ́sì fóònù ayélujára, ìfiwéra náà sì bá a mu: o rántí orúkọ, DNS ń rántí àdírẹ́sì. Ìwádìí DNS jẹ́ ìṣe béèrè ìbéèrè kan lọ́wọ́ ìwé àdírẹ́sì fóònù náà kí o sì kà ìdáhùn padà.
Ohun èlò yìí ń jẹ́ kí o ṣe bẹ́ẹ̀ gan-an. Tẹ oríkì kankan, ó á fà àwọn àkọsílẹ̀ tí ń bẹ láàyè tí oríkì náà ń tẹ̀jáde — àdírẹ́sì, olùránṣẹ́ ìmeèlì, olùpèsè orúkọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ — tààrà láti orí resolver Cloudflare. Àwọn dátà gbangba nìkan ni ó ń kà. Kò sí ohun kan níhìn-ín tí ó yí ètò oríkì kan padà; ó ń fi ohun tí ayé ti ń rí hàn ọ nìkan.
Ohun tí ìwádìí kan ń sọ fún ọ ní gidi
Oríkì kan kìí fi ìsọfúnni kan pamọ́. Ó ń fi àkójọpọ̀ kékeré àwọn àkọsílẹ̀ pamọ́, olúkúlùkù wọn sì ní iṣẹ́ tirẹ̀. Àwọn kan ń tọ́ka brawsà sí sẹ́fà kan. Àwọn kan ń darí ìmeèlì. Àwọn kan ń fi hàn àwọn ọ̀nà ẹ̀rọ mìíràn pé ìwọ ni o ni oríkì náà. Nígbà tí o bá ṣe ìwádìí kan, gbogbo wọn ni o ń rí ní ìṣẹ́jú kan náà, ìdí nìyẹn tí ó fi jẹ́ ohun àkọ́kọ́ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ admin ń wá nígbà tí ohun kan bá bàjẹ́. Bí ojú ìwé kan kò bá ṣí tàbí bí ìmeèlì bá dà padà, àwọn àkọsílẹ̀ náà sábà máa ń sọ ìdí fún ọ kí o tó fọwọ́ kan sẹ́fà kan.
Àwọn irú àkọsílẹ̀, ní kedere
O kò nílò láti kọ gbogbo wọn sọ́kàn, ṣùgbọ́n díẹ̀ ń fara hàn nígbà gbogbo:
- A àti AAAA ni àwọn àkọsílẹ̀ àdírẹ́sì. Àkọsílẹ̀ A ń so orúkọ kan mọ́ àdírẹ́sì IPv4 bí 203.0.113.10; àkọsílẹ̀ AAAA ń ṣe bákan náà fún àyè IPv6 tuntun tí ó gbòòrò jù. Àwọn wọ̀nyí ni ó ń tọ́ka brawsà sí sẹ́fà oníṣòwò gan-an. Bí o bá fẹ́ ṣe ìwádìí sí i lórí ibi tí àdírẹ́sì náà wà, ohun èlò ìwádìí IP wa ń fi olùpèsè àti ipò kíkàsi tí ó wà lẹ́yìn rẹ̀ hàn.
- Àkọsílẹ̀ MX ń darí ìmeèlì. Wọ́n ń dárúkọ àwọn sẹ́fà tí ó ń gba ìmeèlì fún oríkì kan, olúkúlùkù wọn sì ní nọ́mbà pàtàkì kí àwọn sẹ́fà tí ń fi ránṣẹ́ mọ èyí tí ó yẹ kí wọ́n gbìyànjú lákọ̀ọ́kọ́. Láìsí àkọsílẹ̀ MX tí ó ń ṣiṣẹ́, kò sí ìmeèlì tí ó wọlé — ó rọrùn bẹ́ẹ̀ gan-an.
- Àkọsílẹ̀ NS ń ṣe àkọsílẹ̀ àwọn olùpèsè orúkọ tí ó ní àṣẹ lórí oríkì náà. Àwọn ni sẹ́fà tí ó ní ẹ̀dà gidi, tí a fọwọ́ sí, ti gbogbo ohun mìíràn. Bí o bá ti gbé oríkì kan lọ sí olùgbà tuntun rí, àwọn àkọsílẹ̀ NS ni ohun tí o yí padà.
- Àkọsílẹ̀ TXT jẹ́ ọ̀rọ̀ tí kò ní ìrísí kan pàtó, èyí tí ó jẹ́ kí wọ́n lágbára ní ìdákẹ́rẹ́rẹ́. Wọ́n ń gbé àwọn òfin SPF àti DKIM tí ó ń sọ fún àwọn sẹ́fà tí ń gba ìmeèlì àwọn olùránṣẹ́ tí ó yẹ, pẹ̀lú àwọn okùn ìjẹ́rìísí tí àwọn iṣẹ́ bí Google tàbí Microsoft ń béèrè kí o fi kún un kí wọ́n lè fi rí i dájú pé ìwọ ni o ni oríkì náà.
- Àkọsílẹ̀ CNAME jẹ́ orúkọ mìíràn. Dípò àdírẹ́sì, CNAME ń tọ́ka orúkọ kan sí orúkọ mìíràn — bí www tí ń tọ́ka sí oríkì tí kò ní ìtòsí — kí wọ́n lè máa yí padà sí ibi kan náà nígbà gbogbo. Yí àfojúsùn náà padà lẹ́ẹ̀kan, gbogbo orúkọ mìíràn máa tẹ̀lé.
Kí ni ó dé tí ìwádìí yìí fi jẹ́ àṣírí
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwádìí ń ṣẹlẹ̀ lórí DNS pẹ̀tẹ́lẹ̀, tí kò ní àdípámọ́. Ẹnikẹ́ni tí ó bá jókòó láàrin rẹ àti resolver — nẹ́tíwọ́ọ̀kì rẹ, ISP rẹ — lè rí àwọn oríkì tí o ń béèrè nípa wọn. Ohun èlò yìí ń lo DNS-over-HTTPS dípò bẹ́ẹ̀. Ìbéèrè rẹ ń rìn nínú ìsopọ̀ HTTPS tí ó ní àdípámọ́ lásán sí Cloudflare, irú ìsopọ̀ kan náà tí o ń lò fún ojú ìwé tí ó ní ààbò kankan. Fún ẹnikẹ́ni tí ó ń wo waya náà, ó dà bí ìjì-fáíà oníbàárà lásán, kì í ṣe àkójọ àwọn oríkì tí o fẹ́ mọ̀ nípa wọn. O ń gba ìdáhùn kan náà, láìsí kí o kéde ìbéèrè náà.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń lò ó fún
Àwọn ìdí ojoojúmọ́ jẹ́ ìṣesí. Nígbà tí ìmeèlì bá dá dídé dúró, ṣíṣàyẹ̀wò àwọn àkọsílẹ̀ MX àti TXT ni ìṣísẹ̀ àkọ́kọ́ — sẹ́fà ìmeèlì tí ó pàdánù tàbí ìlà SPF tí ó bàjẹ́ ń ṣàlàyé ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ìkùnà ìfìjìránṣẹ́. Nígbà tí o bá ti yí àkọsílẹ̀ kan padà, ìwádìí kan ń fi hàn bóyá ìye tuntun náà ti wà láàyè; nítorí pé àwọn resolver ń fi ìdáhùn àtijọ́ pamọ́ títí TTL fi parí, àwọn ìyípadà ń gba àkókò láti tàn kálẹ̀, rírí ìye tuntun níhìn-ín sì ń fi ọkàn balẹ̀. Àti nígbà tí o bá kàn fẹ́ mọ ẹni tí ó ń gbé oríkì kan, àwọn àkọsílẹ̀ A àti NS ń fi ìdáhùn náà fún ọ. Fi èyí pọ̀ mọ́ ìwádìí oríkì wa fún ìsọfúnni ìforúkọsílẹ̀ àti WHOIS, o sì ó ní àwòrán tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ pé nípa bí oríkì kan ṣe ṣe àsopọ̀.
Kò sí nínú ìwọ̀nyí tí ó nílò ìlà àṣẹ tàbí àkọọ́lẹ̀. Tẹ orúkọ kan, kà àwọn àkọsílẹ̀ náà, tẹ̀ síwájú. Ìyẹn ni gbogbo kókó fífi í sínú brawsà.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Kí ni ìwádìí DNS?
Ó jẹ́ ìlànà béèrè ìbéèrè lọ́wọ́ sẹ́fà DNS kan nípa àwọn àkọsílẹ̀ tí oríkì kan ń tẹ̀jáde kí o sì kà wọ́n padà. Ohun èlò yìí ń ṣe é ní àkókò gidi, ó sì ń fi àwọn àkọsílẹ̀ A, AAAA, MX, NS, TXT àti CNAME hàn fún orúkọ kankan tí o bá tẹ sí i.
Ìgbà wo ni àwọn ìyípadà DNS máa ń farahàn?
Ó dá lórí TTL àkọsílẹ̀ náà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìyípadà máa ń farahàn láàrin wákàtí díẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn ìyípadà olùpèsè orúkọ lè gba wákàtí 24 sí 48 nítorí pé àwọn resolver kárí ayé ń fi ìye àtijọ́ pamọ́ títí ó fi parí.
Kí ni ó dé tí ìmeèlì mi kò fi ń dé?
Bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣàyẹ̀wò àwọn àkọsílẹ̀ MX, tí ó ń dárúkọ àwọn sẹ́fà ìmeèlì fún oríkì náà. Lẹ́yìn náà ṣàyẹ̀wò àwọn àkọsílẹ̀ TXT fún SPF àti DKIM. Àkọsílẹ̀ MX tí ó pàdánù tàbí ìlà SPF tí ó bàjẹ́ ni ìdí tí ó wọ́pọ̀ jù lọ fún àwọn ìṣòro ìfìjìránṣẹ́.
Kí ni ìyàtọ̀ láàrin àkọsílẹ̀ A àti CNAME?
Àkọsílẹ̀ A ń tọ́ka orúkọ kan tààrà sí àdírẹ́sì IP kan. CNAME ń tọ́ka orúkọ kan sí orúkọ mìíràn, ó ń ṣe iṣẹ́ orúkọ mìíràn, nítorí náà ó ń yí padà sí ibikíbi tí àfojúsùn rẹ̀ bá yí padà sí.
Ṣé ohun èlò yìí ń yí DNS mi padà?
Rárá. Àwọn àkọsílẹ̀ gbangba nìkan ni ó ń kà lórí DNS-over-HTTPS. Kò lè ṣàtúnṣe, fi kún tàbí yọ ohunkóhun kúrò nínú ètò oríkì rẹ.
Kí ni DNS-over-HTTPS ń ṣe fún àṣírí mi?
Ó ń fi ìbéèrè DNS rẹ sínú ìsopọ̀ HTTPS tí ó ní àdípámọ́, kí nẹ́tíwọ́ọ̀kì rẹ àti ISP rẹ má lè rí àwọn oríkì tí o ń wádìí nípa wọn. Ìjì-fáíà náà dà bí lílọ ojú ìwé oníbàárà lásán.