قیمت سوخت در Iran

قیمت سوخت در ایران: چرا بنزین تقریباً رایگان است

ایران برخی از ارزان‌ترین سوخت روی زمین را دارد. یک لیتر بنزین حدود ۰.۰۲۹ دلار آمریکایی هزینه دارد، که تقریباً ۰.۱۱ دلار آمریکایی برای هر گالن است. در شرایط محلی، آن حدود ۳۴٬۴۰۳ ریال ایران برای هر لیتر است. گازوئیل حتی ارزان‌تر در حدود ۰.۰۰۶ دلار آمریکایی برای هر لیتر است. برای قرار دادن این در دید، میانگین قیمت سوخت جهانی حدود ۱.۴۸۴ دلار آمریکایی برای هر لیتر است — به این معنی که رانندگان در ایران کمتر از ۲ درصد آنچه جهان به طور میانگین می‌پردازند پرداخت می‌کنند. ایران در رتبه ۲ ارزان‌ترین از ۱۷۰ کشور بررسی‌شده قرار دارد.

آنچه سوخت ایرانی را بسیار ارزان می‌کند

پاسخ کوتاه یارانه‌های سنگین دولتی است. ایران یکی از بزرگ‌ترین صاحبان ذخایر نفت خام و گاز طبیعی جهان است و یک صادرکننده بزرگ اوپک است. برای دهه‌ها، دولت‌های متوالی سوخت ارزان داخلی را به عنوان قرارداد اجتماعی تلقی کرده‌اند — راهی برای اشتراک‌گذاری ثروت هیدروکربن کشور با شهروندان عادی و برای نگه‌داشتن حمل‌و‌نقل، غذا، و هزینه‌های برق پایین.

این سیستم یارانه‌دهی عظیم و گران است. دولت بنزین و گازوئیل را به طور داخلی بسیار زیر قیمت بازار بین‌المللی و زیر آنچه می‌تواند از طریق صادرات سوخت یکسانی کسب کند می‌فروشد. شکاف توسط بودجه ملی پر می‌شود، که دلیل است که قیمت‌های پمپ ایران بسیار کمی با حرکت‌های نفت خام روزانه و تقریباً همه‌چیز با تصمیمات سیاستی ربط دارد.

عامل ارز

بخش عظیمی از دلیل اینکه سوخت در شرایط دلار بسیار ارزان به نظر می‌رسد انهدام ریال ایران (IRR) است. سالهای تحریم‌های بین‌المللی، دسترسی محدود به بانکداری جهانی، و تورم شدید داخلی ریال را به شدت در برابر دلار آمریکایی پایین آورده‌اند. قیمت‌های پمپ تعیین‌شده در ریال به آهستگی و به طریقه‌ای سیاسی تنظیم می‌شوند، بنابراین زمانی که شما رقم ریال کنترل‌شده محکم را به دلار تبدیل می‌کنید، نتیجه قیمتی است که تقریباً رایگان برای ناظرین بیرونی به نظر می‌رسد. رقم ۳۴٬۴۰۳ ریالی یک عدد بزرگ به طور محلی اما یک عدد کوچک است پس از تبدیل به دلار آمریکایی.

مسئله حساس سیاسی

قیمت‌گذاری سوخت در ایران تنها مسئله‌ای اقتصادی نیست — این سیاسی انفجارپذیر است. زمانی که دولت در اواخر سال ۲۰۱۹ قیمت بنزین را افزایش داد، کشور برخی از جدی‌ترین اعتراضات سراسری‌اش را در سال‌ها دید. از آن زمان، مقامات احتیاط کرده‌اند در مورد افزایش‌های بزرگ و ناگهانی، اغلب به سیستم سهمیه‌بندی متکی‌اند: مقدار محدود ماهانه سوخت یارانه‌دهی‌شده برای هر خودرو، با یک نرخ بالاتر (اما هنوز ارزان توسط استانداردهای جهانی) فراتر از سهمیه. این انعکاس تنشی مستمر میان صورت‌حساب یارانه دهی پایدار و ریسک اجتماعی حذف آن است.

ایران چگونه مقایسه می‌شود

ایران نزدیک به بسیار پایین جدول رتبه‌بندی سوخت جهانی قرار دارد در کنار سایر ایالت‌های سرشار نفت که سنگینانه یارانه می‌دهند. آن را با ونزوئلا، لیبی، آنگولا، و صادرکننده خلیج کویت مقایسه کنید — همه تولیدکنندگان انرژی که سوخت ارزان را به رانندگان منتقل می‌کنند، اگرچه هیچ یک از این مدل‌های یارانه‌دهی واقعاً در دراز‌مدت پایدار نیستند. می‌توانید ببینید هر ملت در مقایسه قیمت سوخت جهانی کامل ما کجا فرود می‌آید.

روند جلو

جهت بلند‌مدت نامشخص است. اقتصاددانان و قرض‌دهندگان بین‌المللی طولانی‌مدت ایران را تحت فشار قرار دادند تا یارانه‌های سوخت را کاهش دهند تا فشار بر بودجه کاهش یابد و مصرف هدر‌رفتی و قاچاق سوخت در سراسر مرزها کاهش یابد، جایی که شکاف قیمت قاچاق را بسیار سودآور می‌کند. اما هر تلاش در اصلاح با خشم عمومی برخورد می‌کند. در حال حاضر، قیمت‌ها را انتظار دارید تا غیرعادی‌اً پایین در شرایط دلار باقی بماند، با نرخ تبدیل ریال — نه نفت خام — بزرگ‌ترین متغیر در میزان ارزانی آنها از بیرون.

سوالات متکرر