Cà phê: giá biến động như thế nào và tại sao có thể tăng vọt
Cà phê là một trong những hàng hóa mềm được giao dịch tích cực nhất trên thế giới, và con số trên biểu đồ trực tiếp bên trên được theo dõi chặt chẽ bởi nông dân, nhà rang xay, thương nhân và bất kỳ ai tò mò về việc tại sao tách cà phê buổi sáng ngày càng đắt hơn. Giá bạn thấy được thiết lập trên các sàn giao dịch tương lai, không phải trong quán cà phê, và nó phản ánh sự giằng co liên tục giữa lượng cà phê được trồng, thời tiết đang diễn ra như thế nào, và một số đồng tiền chủ chốt đang biến động ra sao. Bài viết này giải thích thị trường tương lai cà phê thực sự là gì, những gì dẫn dắt giá, tại sao nó có thể tăng đột ngột và cách đọc biểu đồ.
Arabica và Robusta: hai thị trường khác nhau
Có hai loài cà phê quan trọng về mặt thương mại, và chúng giao dịch dưới dạng các hợp đồng riêng biệt. Arabica là loại hạt chất lượng cao hơn, nhẹ nhàng hơn, được sử dụng trong hầu hết cà phê đặc sản và cà phê pha. Nó chiếm khoảng ba phần tư sản lượng thế giới và được trồng chủ yếu ở Brazil — nhà sản xuất lớn nhất — và Colombia. Hợp đồng Arabica chuẩn, thường được gọi là "Coffee C," giao dịch trên Sở Giao dịch Liên lục địa (ICE) tại New York và được niêm yết bằng cent Mỹ/pound.
Robusta là loại hạt bền hơn, đắng hơn với hàm lượng caffeine cao hơn, được sử dụng rộng rãi trong cà phê hòa tan và hỗn hợp espresso. Nó chiếm khoảng một phần tư sản lượng còn lại và đến chủ yếu từ Việt Nam — nước trồng Robusta lớn nhất thế giới — và Indonesia. Hợp đồng tương lai Robusta giao dịch trên ICE tại London. Vì Arabica thường có giá gần gấp đôi Robusta, các nhà rang xay có thể chuyển đổi giữa hai loại sẽ nghiêng về hạt rẻ hơn, có nghĩa là khoảng cách giữa hai mức giá tự nó là một lực thị trường. Khi Arabica đắt, nhu cầu có thể chuyển sang Robusta và ngược lại.
Những gì dẫn dắt giá
Cà phê là sản phẩm nông nghiệp nhạy cảm với thời tiết được trồng ở một số ít quốc gia, vì vậy giá của nó đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi các sự kiện ở chỉ hai hoặc ba nơi. Một vài lực lượng chiếm ưu thế.
Thời tiết Brazil và Việt Nam. Đây là yếu tố dẫn dắt lớn nhất. Brazil cung cấp khoảng 40% cà phê thế giới và hầu hết Arabica của thế giới, vì vậy một đợt sương giá hay hạn hán ở các vùng trồng của nó có thể loại bỏ hàng triệu bao từ nguồn cung toàn cầu. Cà phê là cây trồng lâu năm với chu kỳ nhiều năm, có nghĩa là thiệt hại trong một mùa có thể ảnh hưởng đến các vụ mùa trong nhiều năm, không phải nhiều tháng. Việt Nam đóng vai trò tương tự đối với Robusta: thời kỳ khô hạn kéo dài hoặc mưa nhiều trì hoãn thu hoạch và làm giảm chất lượng hạt. Vì thế giới phụ thuộc vào rất ít nguồn gốc, ngay cả dự báo thời tiết xấu cũng có thể kích hoạt làn sóng mua vào.
Sương giá và hạn hán. Vùng trồng cà phê của Brazil đôi khi gặp các đợt gió lạnh đủ lạnh để đe dọa sương giá ở các tiểu bang phía nam, trong khi hạn hán có thể làm stress cây cà phê trong giai đoạn ra hoa quan trọng quyết định quy mô vụ mùa tiếp theo. Một trong hai sự kiện này có thể đẩy giá tăng mạnh. Mưa quá nhiều lúc thu hoạch cũng có thể gây hại, làm chậm quá trình sấy khô và tăng nguy cơ bệnh trên cây.
Vụ mùa và tồn kho. Dự báo vụ mùa lớn kéo giá xuống; nguồn cung căng thẳng đẩy giá lên. Các thương nhân theo dõi chặt chẽ ước tính chính thức về vụ mùa Brazil và Việt Nam, và họ theo dõi lượng dự trữ được chứng nhận được giữ trong các kho được sàn giao dịch chấp thuận. Khi tồn kho Arabica được ICE chứng nhận giảm xuống mức thấp nhiều năm, nó báo hiệu nguồn cung gần hạn căng thẳng và có xu hướng hỗ trợ giá.
Real Brazil và đồng đô la Mỹ. Cà phê được định giá bằng đô la, nhưng phần lớn được trồng bởi nông dân được trả bằng tiền tệ địa phương. Khi real Brazil yếu đi so với đồng đô la, nông dân Brazil kiếm được nhiều hơn theo tiền địa phương với cùng mức giá đô la, điều này khuyến khích họ bán và xuất khẩu. Việc bán thêm đó có xu hướng gây áp lực lên hợp đồng tương lai. Real mạnh hơn làm điều ngược lại. Đây là lý do tại sao cà phê đôi khi biến động theo tin tức tiền tệ hơn là bất cứ điều gì xảy ra trên đồng ruộng.
Vận chuyển và dòng chảy thương mại. Cà phê di chuyển đường dài bằng đường biển, vì vậy chi phí vận tải, tắc nghẽn cảng và các tuyến đường vận tải bị gián đoạn có thể cộng thêm vào giá giao hàng và thắt chặt nguồn cung sẵn có, đặc biệt khi người mua đã thiếu hụt.
Tại sao giá cà phê có thể tăng vọt đột ngột
Cà phê nổi tiếng với những biến động nhanh, mạnh, và lý do mang tính cấu trúc. Nguồn cung tập trung ở một số ít quốc gia, vụ mùa mất nhiều năm để phục hồi sau thiệt hại, và tồn kho có thể mỏng. Kết hợp những yếu tố đó lại và một dự báo sương giá hoặc báo cáo hạn hán có thể loại bỏ một phần lớn nguồn cung dự kiến gần như qua đêm, mà không có cách nào thay thế nhanh chóng. Người mua đầu cơ đổ vào cùng một tin tức, khuếch đại biến động. Mặt ngược lại là khi thời tiết tốt trở lại và một vụ mùa kỷ lục có vẻ khả thi, giá có thể giảm cũng nhanh như vậy. Sự nhạy cảm hai chiều này là bình thường đối với cà phê và là một trong những lý do thị trường biến động mạnh như vậy.
Cách đọc biểu đồ
Biểu đồ TradingView bên trên vẽ giá cà phê theo thời gian. Sử dụng các nút khung thời gian để thu phóng từ phút trong ngày ra tuần hoặc năm; khung thời gian ngắn cho thấy tiếng ồn do tin tức, trong khi khung dài hơn cho thấy xu hướng cơ bản. Trục dọc là giá bằng cent Mỹ/pound. Đỉnh và đáy 52 tuần cung cấp bối cảnh về việc mức hiện tại có bị kéo dài hay thấp hơn bình thường về mặt lịch sử. Khối lượng tăng cùng với một chuyển động cho thấy sự chắc chắn đằng sau nó, và các nến sắc nét thường khớp với tin tức thời tiết từ Brazil hoặc Việt Nam. Biểu đồ mô tả những gì đã xảy ra; nó không dự đoán điều gì sẽ đến tiếp theo. Bạn có thể so sánh cà phê với các hàng hóa mềm khác như đường, hoặc xem tiền tệ, kim loại và chỉ số trên tổng quan tất cả thị trường.
Các câu hỏi thường gặp
Sự khác biệt giữa cà phê Arabica và Robusta là gì?
Arabica là loại hạt nhẹ nhàng hơn, chất lượng cao hơn, được sử dụng trong hầu hết cà phê pha và cà phê đặc sản, được trồng chủ yếu ở Brazil và Colombia. Robusta bền hơn, đắng hơn và cao caffeine hơn, được sử dụng rộng rãi trong cà phê hòa tan và hỗn hợp espresso, được trồng chủ yếu ở Việt Nam và Indonesia. Chúng giao dịch dưới dạng các hợp đồng tương lai riêng biệt.
Giao dịch tương lai cà phê diễn ra ở đâu?
Arabica, được gọi là Coffee C, giao dịch trên Sở Giao dịch Liên lục địa tại New York và được niêm yết bằng cent Mỹ/pound. Robusta giao dịch trên ICE tại London. Biểu đồ trực tiếp trên trang này truyền phát giá tương lai.
Điều gì khiến giá cà phê tăng và giảm?
Các yếu tố chính là thời tiết ở Brazil và Việt Nam — đặc biệt là sương giá và hạn hán — quy mô vụ mùa, mức tồn kho được chứng nhận, real Brazil so với đồng đô la Mỹ, và điều kiện vận tải. Một số yếu tố trong số này có thể kéo theo các hướng khác nhau cùng một lúc.
Tại sao giá cà phê có thể tăng vọt mạnh như vậy?
Nguồn cung tập trung ở một số ít quốc gia và vụ mùa mất nhiều năm để phục hồi sau thiệt hại, vì vậy một đợt sương giá hoặc hạn hán đơn lẻ có thể loại bỏ một phần lớn nguồn cung dự kiến mà không có thay thế nhanh chóng. Việc mua đầu cơ khuếch đại biến động, và giá có thể giảm cũng nhanh khi thời tiết tốt trở lại.
Real Brazil ảnh hưởng đến giá cà phê như thế nào?
Cà phê được định giá bằng đô la nhưng được trồng bởi nông dân được trả bằng tiền địa phương. Khi real yếu đi so với đồng đô la, nông dân Brazil kiếm được nhiều hơn theo tiền địa phương với cùng mức giá đô la, điều này khuyến khích bán và xuất khẩu và có xu hướng gây áp lực lên hợp đồng tương lai. Real mạnh hơn có tác dụng ngược lại.
Giá trên trang này đến từ đâu?
Biểu đồ truyền phát trực tiếp giá hợp đồng tương lai cà phê qua TradingView, cập nhật trong suốt phiên giao dịch. Nó được cung cấp chỉ để tham khảo và không nên hiểu là khuyến nghị mua hoặc bán.
Trang này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư. Giá hàng hóa biến động và có thể thay đổi mạnh. Hãy luôn tự nghiên cứu trước khi đưa ra quyết định tài chính.