Àwòrán Iye Pátínọ́mù Lọ́wọ́lọ́wọ́

Platinum: irin iyebíye tó tún ń gbé lábẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ rẹ

Platinum jẹ́ ọ̀kan lára àwọn irin iyebíye tó ṣọ̀wọ́n jùlọ lórí ilẹ̀ ayé, ó ṣọ̀wọ́n ju goolu lọ, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ jù lọ nínú rẹ̀ kì í parí nínú àpótí ìṣúra tàbí ìwọ̀n. Ó ń lo ìgbésí ayé iṣẹ́ rẹ̀ nínú àwọn ẹ̀rọ ìyípadà afẹ́fẹ́ (catalytic converter), ohun ọ̀ṣọ́, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀rọ ilé-iṣẹ́ àti agbára mímọ́ tó ń pọ̀ sí i. Ìwà méjì yìí, ìdajì ìpamọ́ iye àti ìdajì ohun èlò ilé-iṣẹ́, ni gan-an ohun tó jẹ́ kí owó rẹ̀ ṣe pàtàkì. Àwòrán tó ń ṣiṣẹ́ ní àkókò gidi lókè yìí ń tọpasẹ̀ platinum ní àkókò gidi, àkótán ìtúpalẹ̀ ẹ̀rọ (technical analysis) sì ń kó àwọn àmì tó wọ́pọ̀ jọ sí kíkà kíákíá kan. A kọ́ ojú-ìwé yìí fún títẹ̀lé àti òye ọjà náà, kì í ṣe fún ṣíṣe ìṣòwò, nítorí náà kò sí ohunkóhun láti forúkọ sílẹ̀ fún.

Ohun tí platinum jẹ́ ní gidi

Platinum jẹ́ irin funfun aláwọ̀ fàdákà tó wúwo, tí kò ń jẹrà, tó lè fara dà ooru gan-an, tí kò sì fẹ́rẹ̀ẹ́ tàjẹ̀. Ó ni orúkọ jùlọ nínú àwọn irin ẹgbẹ́ platinum mẹ́fà (PGM), ẹbí kan tí ó tún ní palladium, rhodium, iridium, ruthenium, àti osmium nínú. Wọ́n sábà máa ń wa àwọn irin wọ̀nyí papọ̀ láti orísun àpáta kan náà dípò àwọn ibi ìwakùsà pàtó, ìdí nìyẹn tí àyànmọ́ wọn fi so mọ́ra. Wọ́n ń dá iye platinum sílẹ̀ fún ounce troy kọ̀ọ̀kan, ó sì ń tà ní gbogbo wákàtí nípasẹ̀ ọjà ọjọ́ iwájú, ọjà spot, àti bílíọ̀nì àti owó gidi.

Ìpèsè platinum lọ́dọọdún kéré gan-an ní ìwọ̀n ọjà, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọgọ́rùn-ún ọ̀pọ̀ tọ́ọ̀nù lọ́dọọdún, ìdá díẹ̀ nínú iye ọjà goolu, kò sì tó nǹkan kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn irin gbogbogbò bí bàbà. Ìṣọ̀wọ́n yẹn, pẹ̀lú bí ó ṣe ṣòro láti yọ ọ́ jáde, ni ó wà lábẹ́ ohun gbogbo tí owó náà ń ṣe.

Ohun tí a fi ń lo platinum

Ohun èlò tó tóbi jùlọ fún platinum ni ẹ̀rọ ìyípadà afẹ́fẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́. Nínú ẹ̀rọ ìyípadà afẹ́fẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, ìwé tín-ínrín platinum (àti àwọn ẹbí rẹ̀ palladium àti rhodium) ń sáré mú kẹ́míkàlì tí ń yí afẹ́fẹ́ olóró padà sí èyí tí kò léwu tó, èyí sì ń ràn àwọn ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ lọ́wọ́ láti bá ìlànà ìtújáde tí ó ń le sí i mu. Fún ọ̀pọ̀ ọdún tó kọjá, apá ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ti jẹ́ ìdá 36% sí 44% ìbéèrè platinum, wọ́n sì máa ń fẹ́ platinum jùlọ nínú ẹ̀rọ diesel. Lẹ́yìn ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ni ohun ọ̀ṣọ́, níbi tí funfun àti agbára platinum ṣe jẹ́ kí ó jẹ́ àyànfẹ́ ipò gíga, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn lílo ilé-iṣẹ́: ẹ̀rọ ìsọdimímọ́ kẹ́míkàlì àti epo, ìṣèlọ́pọ̀ dígí, ẹ̀rọ ẹ̀rọ, àti lílo ìṣègùn.

Orísun ìbéèrè ọjọ́ iwájú tí a ń sọ̀rọ̀ rẹ̀ jùlọ ni hydrogen. Platinum wà ní àárín ọrọ̀-ajé hydrogen, tí a ń lò nínú àwọn ẹ̀rọ electrolyser tó ń pín omi sí hydrogen àti àwọn ẹ̀rọ fuel cell tó ń yí i padà sí iná mànàmáná. Bí àwọn ìjọba àti ilé-iṣẹ́ ṣe ń fowó sí agbára mímọ́, wọ́n ń retí pé orísun ìbéèrè yẹn yóò dàgbà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣì kéré ní ìbámu sí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ àti ohun ọ̀ṣọ́ lónìí.

Ohun tó ń darí owó platinum

Wọ́n ń fa platinum sí ọ̀nà méjì lẹ́ẹ̀kan náà, nípasẹ̀ ìmọ̀lára irin iyebíye àti ìbéèrè ilé-iṣẹ́ gidi. Ó yẹ kí a mọ̀ àwọn ohun èlò pàtàkì náà.

• Ìbéèrè ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ àti ìlànà ìtújáde. Nítorí pé ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ni orísun ìbéèrè tó tóbi jùlọ, ohunkóhun tí ó bá yí ìṣèlọ́pọ̀ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, àdàpọ̀ diesel-sí-petirolu, tàbí ìlànà ìtújáde padà máa ń wọ inú platinum tààrà. Ìlànà tó le sí i ní gbogbogbò túmọ̀ sí irin tó pọ̀ sí i nínú ẹ̀rọ ìyípadà kọ̀ọ̀kan.
• Ìpèsè tó ṣokun, tó sì kó jọ ní ibì kan. Nǹkan bí ìdámẹ́rin mẹ́ta platinum tí a wa ń wá láti South Africa, Russia sì tẹ̀lé e ní òkèèrè. Ìkópọ̀ yẹn jẹ́ ewu gbòógì: ìdásẹ́ṣẹ́, àìní iná mànàmáná lórí ẹ̀rọ agbára South Africa tí ó ti pọ̀ jù, tàbí ìjìyà lè kán ìpèsè kánkán. Ìjáde ìwakùsà South Africa ti dín kù ní àwọn ọdún tó ṣẹ̀ṣẹ̀ kọjá, ọjà náà sì ti ń ṣiṣẹ́ ní àìtó, tí ó túmọ̀ sí pé ìbéèrè ti kọjá ìpèsè tuntun.
• Dọ́là Amẹ́ríkà. Wọ́n ń dá iye platinum sílẹ̀ ní dọ́là, nítorí náà dọ́là tó lágbára sí i máa ń fi ẹrù sí owó náà nípa mímú kí irin náà wọ́n sí i fún àwọn tó ń lo owó orílẹ̀-èdè mìíràn, nígbà tí dọ́là tó rẹ̀wẹ̀sì sábà máa ń fi ọwọ́ sí i. Ìdíyelé àti ìlànà ìwọ̀n èlé ṣe pàtàkì nítorí ìdí kan náà tí wọ́n fi ṣe pàtàkì fún goolu.
• Yíyí padà pẹ̀lú palladium. Platinum àti palladium lè dípò ara wọn nínú ẹ̀rọ ìyípadà afẹ́fẹ́, nítorí náà àlàfo owó láàrín wọn ń darí ìpinnu ẹ̀rọ ìmọ̀. Nígbà tí palladium gòkè lọ ju platinum lọ gan-an, àwọn olùṣe ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tún ẹ̀rọ ìyípadà ṣe láti lo platinum tó wọ́n rọrùn dípò. O lè tẹ̀lé apá kejì ìṣòwò yẹn lórí ojú-ìwé palladium wa.

Àwọn ipá wọ̀nyí ń bára wọn ṣiṣẹ́, ìdí nìyẹn tí platinum fi lè yí padà lórí ìròyìn ibi ìwakùsà tàbí ìyípadà ìlànà kí àkọsílẹ̀ ìbéèrè kankan tó fìdí rẹ̀ múlẹ̀. O lè rí bí ó ṣe wà ní àárín àwọn ohun èlò míràn lórí àkọ́tán gbogbo ọjà.

Platinum lòdì sí palladium

Àwọn irin méjèèjì jẹ́ ẹbí kẹ́míkàlì tó súnmọ́ra, wọ́n sì jẹ́ orógun tààrà nínú ọjà ẹ̀rọ ìyípadà afẹ́fẹ́ ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, ṣùgbọ́n owó wọn ti yàtọ̀ gan-an ní àkókò tó ti kọjá. Platinum jẹ́ èyí tó wọ́n jùlọ ní ìtàn, ó sì jẹ́ ọ̀wọ̀ diesel; palladium jèrè ìlọsíwájú ní àwọn ọdún 1990 nítorí pé ó wọ́n rọrùn ó sì ṣiṣẹ́ dáadáa nínú ẹ̀rọ petirolu. Palladium wá gòkè lọ sí àìtó ìgbà pípẹ́, ó gòkè jùlọ ní ìbẹ̀rẹ̀ 2022, èyí tí ìlànà ìtújáde tó le sí i àti ìdàrúdàpọ̀ ní àyíká Russia, tó jẹ́ olùṣe palladium pàtàkì kan, ràn án lọ́wọ́. Àlàfo owó yẹn mú kí àwọn olùṣe ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ padà lo platinum, ìyípadà náà sì dé ọ̀kẹ́ mílíọ̀nù ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ẹgbẹ̀rún ounce lọ́dọọdún, ó sì ràn án lọ́wọ́ láti fa platinum sí àìtó. Wíwo ìwọ̀n platinum-palladium jẹ́ ọ̀nà kan tí àwọn olùdókòwò fi ń wo ibi tí àyíká ìyípadà náà wà.

Bí a ṣe lè kà àwòrán náà

Àwòrán náà ń fi owó hàn lórí àkókò, ó sábà máa ń jẹ́ candlestick. Candle kọ̀ọ̀kan ń bo apá àkókò kan, ara rẹ̀ sì ń fi ibi tí owó bẹ̀rẹ̀ àti parí sí hàn, nígbà tí àwọn ìdì tín-ínrín náà ń fi ibi gíga àti kékeré hàn. Ọ̀wọ́ candle tí ń ṣe àwọn gíga tó ga sí i àti kékeré tó ga sí i ń fi hàn pé ọjà ń gòkè lọ; ìdàkejì rẹ̀ ń fi hàn pé ó ń sọ̀kalẹ̀; ìrìn lọ́nà ìhà kan ń fi hàn pé ọjà kò tí ì pinnu. Ìwọ̀n àpapọ̀ tó ń rìn (moving average) ń mú kí ìlà náà rọ̀ kí ìṣíwájú rẹ̀ lè rọrùn láti rí, ìtìlẹ́yìn àti àtakò sì jẹ́ àwọn ìpele tí àwọn olùrà tàbí olùtà ti tẹ̀lé léraléra, tí ń hùwà bí ilẹ̀ àti orí-ìtẹ́ títí ọ̀kan yóò fi fọ́. Yí àkókò padà láti bá ìbéèrè rẹ ṣe déédé: wíwo láàrín ọjọ́ kan àti wíwo ọ̀pọ̀ ọdún fún owó platinum kan náà máa ń sọ ìtàn tó yàtọ̀ gedegbe síra, méjèèjì sì tọ́. Ìkìlọ̀ olóòótọ́ kan, àwọn àmì ń ṣàpèjúwe ohun tó ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀. Wọn kìí sọ àsọtẹ́lẹ̀, kò sí ọ̀nà kan tó ń ṣiṣẹ́ ní gbogbo ìgbà.

Fún ìdí ìròyìn nìkan. Kò sí ohun kankan lórí ojú-ìwé yìí tí ó jẹ́ ìmọ̀ràn ìdókòwò, dátà ọjà sì lè pẹ́ tàbí kò pé pátápátá. Ṣe ìwádìí tìrẹ kí o tó ṣe ìpinnu ìnáwó kankan.

Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè