Iye Àgbàdo àti Àwòrán Lọ́wọ́lọ́wọ́

Owó Àgbàdo, àwòrán tí ń ṣiṣẹ́ àti ohun tí ń darí ọjà náà

Àgbàdo jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọjà iṣẹ́-àgbẹ̀ tí a ń gbin jùlọ tí a sì ń ṣòwò lé lórí gan-an ní gbogbo pílánẹ́ẹ̀tì yìí. Ó ń bọ́ ẹran ọ̀sìn, ó ń mú kí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ethanol, ó ń dùn oúnjẹ tí a tún ṣe, ó sì ń gbé gbogbo ọrọ̀-ajé ìkó jáde dúró, nítorí náà àwọn àgbẹ̀, ilé-iṣẹ́ oúnjẹ, oníṣòwò agbára àti akọ̀wé báńkì àárín gbùngbùn ń bójútó owó rẹ̀. Àmì-ìdíyelé déédé ni àdéhùn futures àgbàdo CME Group (àmì ZC), tí a díyelé ní senti Amẹ́ríkà fún bushel, tí a sì ń ta ní Chicago ní gbogbo wákàtí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ iṣẹ́. Àwòrán tí ń ṣiṣẹ́ lórí ojú-ìwé yìí ń tọpasẹ̀ àmì-ìdíyelé yẹn, kí o lè máa tẹ̀lé owó náà ní àkókò gidi kí o sì kẹ́kọ̀ọ́ àwòrán àyẹ̀wò-ẹ̀rọ láìní àkọọ́lẹ̀ tàbí forúkọsílẹ̀.

Ohun tí ó jẹ́ àgbàdo ní ìtura ni bí ó ti jẹ́ ohun gidi tó. Kò sí báńkì àárín gbùngbùn tí ó lè tẹ àgbàdo mìíràn jáde. Ìpèsè ọdún kọ̀ọ̀kan ń wá láti ilẹ̀, ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà láàrin àkókò gbígbìn ìgbà ìrúwé àti ìkórè ìgbà ìwọ́wé, èyí tí ó túmọ̀ sí pé ojú-ọjọ́ àti ìpinnu ilẹ̀ ń darí ìjíròrò náà. Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni olùmúra àti olùkó jáde tí ó tóbi jùlọ, nítorí náà àkókò ìdàgbà Amẹ́ríkà sábà máa ń ṣètò ìwà fún gbogbo ọjà àgbáyé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Brazil, Argentina, China àti Ukraine gbogbo wọn ṣe pàtàkì fún ìwọ̀n àgbáyé.

Ohun tí ń darí owó àgbàdo

Ojú-ọjọ́ àti ìkórè Amẹ́ríkà. Èyí ni agbára tí ó lè yí ọjà padà jùlọ ní àkókò kúkúrú. Àgbàdo ní ìwà tí ó ń fèsì sí ooru àti ọ̀dá ní àkókò dídibà ní àárín ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn, nítorí náà Oṣù Keje tí ó gbẹ tí ó sì gbóná lè dín bushel kù nínú ìkórè orílẹ̀-èdè náà kí ó sì gbé owó sókè kánkán. Òjò àṣejù ní àkókò gbígbìn lè fa àkókò padà kí ó sì dín ilẹ̀ tí a gbin kù. Àwọn oníṣòwò ń bójútó ìwọ̀n ipò oko, àwòrán òjò àti àsọtẹ́lẹ̀ ìgbóná gan-an láti Okudu dé Ọ́gọ́sítì.

Ìbéèrè ethanol. Ìpín ńlá nínú ìkórè àgbàdo Amẹ́ríkà ni a ń sọ di epo ethanol, láìpẹ́ yìí nǹkan bí ìdámẹ́ta lílò gbogbo orílẹ̀-èdè. Nítorí pé a ń da ethanol pọ̀ mọ́ epo ọkọ̀, ìbéèrè àgbàdo láti ọ̀nà yìí ń gòkè àti sọ̀kalẹ̀ pẹ̀lú lílò epo àti owó epo robi. Ìkó ethanol jáde ti Amẹ́ríkà tún ti gòkè dé ibi tí ó ga jùlọ láìpẹ́ yìí, ó sì ń fi ìdí ìbéèrè mìíràn kún un tí kò sí ní ìwọ̀n yìí ní ọdún mẹ́wàá sẹ́yìn.

Ìbéèrè oúnjẹ ẹran ọ̀sìn. Àgbàdo ni ọkà oúnjẹ pàtàkì fún màlúù, ẹlẹ́dẹ̀ àti adìẹ. Nígbà tí agbo ẹran bá gbòòrò tí ìbéèrè ẹran sì lágbára, àgbàdo púpọ̀ sí i ni a ń jẹ, èyí tí ó ń ṣètìlẹ́yìn fún owó náà. Nígbà tí owó oúnjẹ bá pa àwọn olùtọ́jú ẹran mọ́lé tí agbo bá sì dínkù, ìbéèrè náà ń dákẹ́.

Ìkó jáde àti ìdíje àgbáyé. Amẹ́ríkà ń díje tààrà pẹ̀lú àwọn olùpèsè South America, ìkórè ńlá ti Brazil tàbí Argentina lè fa iṣẹ́ ìkó jáde kúrò lọ́wọ́ àwọn àgbẹ̀ Amẹ́ríkà. Ìlànà òwò, owó orí àti ìdààmú gbígbé ọkọ̀ gbogbo ń kan ẹni tí ń tà fún ẹni.

Dọ́là Amẹ́ríkà. Owó àgbàdo ni a ń díyelé ní dọ́là, nítorí náà dọ́là tí ó lágbára ń mú kí àgbàdo Amẹ́ríkà wọ́n sí i fún àwọn olùrà ilẹ̀ òkèèrè, ó sì sábà máa ń fa owó sọ̀kalẹ̀, nígbà tí dọ́là tí ó rẹlẹ̀ ń mú kí ọkà Amẹ́ríkà díje dáradára sí i ní ilẹ̀ òkèèrè. Ìdí owó orí àjòrísí kan náà yìí ni ó ń darí gbogbo ọjà tí a díyelé ní dọ́là.

Àkókò àti àwọn ìròyìn USDA

Àgbàdo ní àwòrán àkókò tí ó ṣe kedere. Owó sábà máa ń dákẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún, ìwà tí kò dúró ṣinṣin sì ń dàgbà ní àyíká Kẹrin àti Èbìbí bí gbígbìn ti bẹ̀rẹ̀, ó ń dé ibi gíga jùlọ ní àkókò ojú-ọjọ́ Okudu-dé-Ọ́gọ́sítì nígbà tí ìnira oko lè yí ọjà padà jùlọ, ó sì sábà máa ń dínkù ní ìwọ́wé nígbà tí ìkórè bá kún ọjà. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, owó ìkórè tuntun ti máa ń sọ̀kalẹ̀ láàrin àsọtẹ́lẹ̀ ìgbà ìrúwé àti òpin ìkórè, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àkókò kọ̀ọ̀kan lè ba àwòrán náà jẹ́ pátápátá.

Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a ṣètò tí ó ṣe pàtàkì jùlọ ni àwọn ìròyìn USDA. Ìròyìn WASDE (World Agricultural Supply and Demand Estimates) oṣooṣù ń ṣàtúnṣe àsọtẹ́lẹ̀ fún ìpèsè, lílò àti ìpamọ́ tí ó kù, ó sì lè já ọjà náà mọ́lẹ̀ nígbà tí àwọn nọ́mbà bá yàtọ̀ sí ohun tí àwọn oníṣòwò retí. Ìpamọ́ tí ó kù tí ó kéré ju bí a ti retí lọ sábà máa ń jẹ́ àmì ìlọsíwájú; ìpamọ́ tí ó pọ̀ sí i jẹ́ àmì ìsọ̀kalẹ̀. Ìròyìn ìgbà ìrúwé Prospective Plantings àti ìtúnṣe ipò oko ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn tún jẹ́ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì. Bí o bá ń ṣe ìṣòwò tàbí bí o kàn ń bójútó àgbàdo, kàlẹ́ńdà ìròyìn náà ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí ojú-ọjọ́.

Bí a ṣe ń kà àwòrán náà

Àwòrán tí ó wà lókè ń fi futures àgbàdo hàn ní àkókò lílo candlesticks. Candle kọ̀ọ̀kan ń bo apá àkókò kan, bí ọjọ́ kan: ara náà ń fi ibi tí owó ti ṣí àti tí ó ti pa hàn, àwọn wick tín-ínrín sì ń fi ibi gíga àti ibi kékeré hàn. Ọ̀wọ́ candle tí ń gòkè pẹ̀lú ibi gíga àti ibi kékeré tí ń gòkè ń fi ọ̀nà gòkè hàn; òdìkejì rẹ̀ ń fi ọ̀nà sọ̀kalẹ̀ hàn; ìṣàn ẹ̀gbẹ́-sí-ẹ̀gbẹ́ ń fi hàn pé ọjà náà kò tíì pinnu, èyí tí ó sábà máa ń ṣẹlẹ̀ fún àgbàdo láàrin ọjọ́ ìròyìn àti ní ìta àkókò ìdàgbà.

Ohun èlò méjì rọrùn ń bo ọ̀pọ̀ jùlọ ìpìlẹ̀. Ìwọ̀n gbígbéyọ̀ (moving average) ń mú owó rọ̀ sí ìlà kan, èyí tí ó ń ràn ọ́ lọ́wọ́ láti rí àwòrán gbòòrò nípasẹ̀ ariwo ojoojúmọ́. Ìtìlẹ́yìn àti ìdíwọ́ jẹ́ ipò owó níbi tí àwọn olùrà tàbí olùtà ti tẹ̀síwájú láti wọ̀, wọ́n ń hùwà bí ilẹ̀ àti òrùlé títí ọ̀kan yóò fi finá parí. Yí àkókò padà láti bá ìbéèrè rẹ hàn: àwòrán ọjọ́ kan ń fèsì sí ìtújáde WASDE kan, nígbà tí àwòrán ọdún púpọ̀ ń fi àwọn ìyípo ńlá ti ìdàgbà àti ìwólulẹ̀ tí ń tẹ̀lé ìkórè ńlá àti ọ̀dá hàn. Rántí pé àwọn atọ́ka ń ṣàpèjúwe ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ kì í sì í sọtẹ́lẹ̀ ọjọ́ ọ̀la, àgbàdo sì lè já ní àyè gan-an ní àyíká àkókò ìtújáde ìròyìn.

Àgbàdo kì í ta ní òtòṣì. Ó ń yí padà pẹ̀lú àwọn ọkà mìíràn, nítorí náà ó tọ́ láti fi wéra pẹ̀lú ọkà alikama kí o sì wo ìyókù gbogbo ọjà láti rí bí dọ́là, epo àti gbogbo ọjà iṣẹ́-àgbẹ̀ ti dúró.

Fún ìmọ̀ nìkan. Kò sí ohun tí ó wà lórí ojú-ìwé yìí tí ó jẹ́ àmọ̀ràn ìdókòwò, data ọjà sì lè pẹ́ tàbí kò pé. Ṣe ìwádìí tìrẹ kí o tó ṣe ìpinnu ìnáwó èyíkéyìí.

Àwọn ìbéèrè tí ń wáyé nígbàgbogbo